ckpz new2015

Stan prawny polskich placów zabaw, Krzysztof Sekuła, CKPZ

W majowym wydaniu miesięcznika Wspólnota Mieszkaniowa (nr 5/2012) ukazał się artykuł Krzysztofa Sekuły dotyczący stanu prawnego polskich placów zabaw.

Całość można przeczytać poniżej.

Stan prawny polskich placów zabaw.

  • Urządzenia zabawowe przeznaczone na place zabaw są traktowane jako „zwykłe” produkty, dopóki nie zostaną zamontowane w miejscu ich przeznaczenia. Na podstawie ustawy o bezpieczeństwie produktów, mogą być one sprawdzane przez Inspekcję Handlową na podstawie nieobligatoryjnych norm, takich jak PN-EN 1176:2009 Wyposażenie placów zabaw i nawierzchnie. Oznacza to, że zarówno producenci, jak i dystrybutorzy wyposażenia placów zabaw mogą być sprawdzani przez tą instytucję.
  • Natomiast po montażu na placu zabaw produkt staje się obiektem małej architektury i jako taki podlega pod zapisy prawa budowlanego i jest sprawdzany pod kątem tego prawa przez inspektorów nadzoru budowlanego.
  • Ponieważ Norma nie jest obligatoryjna, przez wiele lat jej przestrzeganie na placach zabaw było traktowane niezbyt poważnie. Niewiele w tym zakresie zmienił komunikat Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego skierowany do właścicieli i zarządców z dnia 4 lipca 2008 r.: „Polskie Normy (...) szczegółowo określają wymagania stawiane urządzeniom na placach zabaw i sposoby ich montażu zapewniające bezpieczne użytkowanie. Jednocześnie uprzejmie informuję, że zwróciłem się do terenowych służb nadzoru budowlanego o podjęcie działań mających na celu sprawdzanie oraz egzekwowanie od właścicieli i zarządców nieruchomości spoczywających na nich obowiązków w tym zakresie”. Zapewne dlatego został on ponowiony 4 kwietnia 2011 r.
  • Kolejnym etapem bolesnego wprowadzania wymogów Normy na polskie place zabaw, jest rządowy program RADOSNA SZKOŁA, w ramach którego po raz pierwszy na masową skalę były wymagane odbiory nowo powstałych oraz modernizowanych obiektów. Dla wielu producentów i wykonawców placów było to coś zupełnie nowego, coś do czego nie przywykli, i wzbudziło ich niezadowolenie. A przecież obowiązek weryfikacji zgodności z Normą jest wyraźnie określony w punkcie 5.3 PN-EN1176-7: 2009 Wyposażenie placów zabaw i nawierzchnie. Część 7: Wytyczne instalowania, kontroli, konserwacji i eksploatacji. Było to bardzo niewygodne dla niektórych producentów, jednak było niezbędne by zwiększyć poziom bezpieczeństwa dzieci.
  • Na dzień dzisiejszy formalnym zwieńczeniem implementacji Normy w Polsce jest stanowisko Ministra Infrastruktury z roku 2011, zgodnie z którym, obiekty budowlane powinny być wykonywane w sposób określony przepisami oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej. Należy tutaj podkreślić, że do „zasad wiedzy technicznej należą Polskie Normy, a w wyjaśnianym przypadku PN-EN 1176-1:2009 Wyposażenie placów zabaw i nawierzchnie – Część 1: Ogólne wymagania bezpieczeństwa i metody badań, oraz szereg dalszych części tej normy dotyczących dodatkowych wymagań bezpieczeństwa i metod badań np. huśtawek.”
  • Oprócz ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 1994 Nr 89, poz. 414 z późn. zm.), istotne jeszcze są zapisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690 z późn. zm.). Należy zachować minimalne odległości od placu zabaw: do parkingów, w zależności od ilości miejsc parkingowych od 7 – 20 m, oraz 10 m od okien budynków i śmietników.  Jeżeli plac zabaw jest zlokalizowany w zespole budynków wielorodzinnych objętych jednym pozwoleniem na budowę, to zgodnie z §40.1 tego rozporządzenia, „należy, stosownie do potrzeb użytkowych, przewidzieć placyki zabaw dla dzieci najmłodszych i miejsca rekreacyjne dostępne dla osób starszych i niepełnosprawnych, przy czym co najmniej 30% tej powierzchni powinno znajdować się na terenie biologicznie czynnym, jeżeli nie jest to ustalone inaczej w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
  • Częstym problemem prawnym na plac zabaw są przejawy dyskryminacji najmłodszych dzieci. Są one widoczne już od wejścia na place zabaw. Należy pamiętać, że ograniczanie dostępu do placów zabaw dla dzieci poniżej 3 roku życia jest niedozwolone. Jeżeli takie dzieci nie powinny korzystać z urządzeń zabawowych, to powinny one mieć konstrukcję, która uniemożliwi im dostęp. Dostępu do urządzeń nie powinny regulować przepisy, ale stopień sprawności użytkowników.
  • Planowane place zabaw powinny być zgłaszane do właściwych miejscowo wydziałów architektury. Jeżeli w zgłoszeniu nie ma błędów, które zostały zakwestionowane, to można przystąpić do budowy. Warto zaznaczyć, że montowane urządzenia powinny mieć dokumenty potwierdzające ich zgodność z wymogami aktualnej normy PN-EN 1176 (atesty, certyfikaty lub deklaracje zgodności). Urządzenia posiadające certyfikaty potwierdzające ich zgodność z normą PN-EN 71 lub oznakowane znakiem CE są typowymi zabawkami, które są przeznaczone do użytku prywatnego i jako takie nie powinny być montowane na publicznych placach zabaw. Oprócz tego producent bądź wykonawca powinien dostarczyć instrukcje montażu, kontroli i konserwacji. Na ich podstawie należy zainstalować urządzenia, a następnie dbać o ich stan techniczny, który zapewni dzieciom bezpieczną zabawę.
  • W przypadku piaskownic, Departament Higieny Środowiska zaleca wymianę piasku przynajmniej dwa razy w roku. Równie ważne jak urządzenia zabawowe, jest zapewnienie odpowiedniej nawierzchni amortyzującej. W naszej strefie klimatycznej dobrze utrzymana darń jest w stanie zamortyzować upadek z wysokości nie przekraczającej 1m.  Także wiele urządzeń zabawowych, w tym huśtawki wymagają zapewnienie dodatkowej nawierzchni.
  • Po wybudowaniu każdy plac zabaw powinien być odebrany, dzięki czemu można wychwycić potencjalne błędy projektowe, konstrukcyjne czy montażowe. Na podstawie wymogów zawartych w normie, sprawdza się dokładnie wszystkie urządzenia. Zaczyna się od sprawdzenia poprawności rozmieszczenia urządzeń, zapewnienia odpowiednich zabezpieczeń przed upadkiem oraz właściwej amortyzacji w razie upadku. Następnie ocenie podlegają poszczególne urządzenia, począwszy od ich oznakowania, a skończywszy na sprawdzeniu  przy pomocy próbników obrazujących różne części ciała dziecka, czy nie występują niezwykle groźne miejsca zakleszczeń. Niektóre z zakleszczeń, jak np. zakleszczenia głowy, mogą prowadzić nawet do śmierci dziecka.
  • Na istniejących placach zabaw powinny być prowadzone książki obiektu, czyli Dzienniki Placu Zabaw, zawierające plan kontroli, harmonogram konserwacji oraz wszystkie inne dokumenty dotyczące placu. Z określoną przez nie częstotliwością osoby kompetentne powinny przeprowadzać przeglądy. Norma przewiduje trzy rodzaje przeglądów: regularne (przez oględziny, przynajmniej raz na tydzień), funkcjonalne (przynajmniej raz na kwartał) oraz podstawowe (co roku). Oprócz tego, z prawa budowlanego wynika konieczność wykonania przeglądu co 5 lat. Dopiero po spełnieniu tych warunków można powiedzieć, że dany plac zabaw jest w pełni bezpieczny i zgodny z przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej.